• 03.07.2017
Mehmet Sadık Alican

Mehmet Sadık Alican

BU BALCANLARI TESCİLLETSEKTE Mİ SAPLASAK BU BALCANLARI TESCİLLETMESEKTE Mİ SAPLASAK

 

Son zamanlar da Şanlıurfa da bazı ürünlerin tescillenmesiyle ilgili bazı çalışmalar yürütülüyor. Emek verenleri bu iş için çaba sarf edenleri tebrik ederim. Kamuoyunun coğrafik tescillemeden, patentten ne anladığını veya ne anlamadığını irdelemek lazım. Coğrafi işaret nedir? Coğrafi işaretler, belirli bir bölgeden kaynaklanan bir ürünü tanımlayan ya da kalitesi, ünü ve ya diğer karakteristik özellikleri itibariyle coğrafi kaynağına atfedilebilen bir bölgeyi işaret eden sınai mülkiyet hakkıdır. Bir yörenin herhangi bir ürünü, meyvesi, taşı, madeni diğer yörelerde üretilenlerden faklı olabilir ve ya bir yörede üretilen halı, kilim, kumaş, çini vb herhangi bir nedenle ün kazanmış olabilir. Tüketiciler söz konusu yöre adıyla satılan ürünleri o yörenin adına duydukları güvenle, aynı türdeki diğer ürünlere tercih edebilirler. Bu anlamda coğrafi işaretler, geleneksel bilginin bir ürün gibi şekillendirildiği, paketlendiği, alındığı ve satıldığı bir boyuttadır; ürünün kalitesi, geleneksel üretim metodu ve coğrafi kaynağı arasında kurulan sıkı bağı simgeleyen bir güvencedir. Menşe adı ve mahreç işaretleri nedir? Coğrafi sınırları belirlenmiş yer ile söz konusu coğrafi yerin insan faktöründen ya da doğasından kaynaklanan bir özelliğe sahip olan ve bu özellikleri itibariyle bölgeyle özdeşleşmiş ürünlerin üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tümüyle bu yöre, alan ve ya bölge sınırları içinde yapılması ürünün “menşe adını” belirtir. Menşe adı, menşe adına konu ürünün tamamı ile tanımlanan yerde üretilmiş olmasını gerektirir. Çünkü ürün, niteliklerini ancak ait oldukları yöre içinde üretildiği takdirde kazanabilir. Bu tür ürünlere örnek olarak Eskişehir Lületaşı örnek olarak verilebilir. Mahreç işaretleri ise, her zaman belirli bir nitelik ve kalite ile bağlantılı olmadan herhangi bir ürünün coğrafi olarak kaynaklandığı yeri ( ülke, bölge, yöre, şehir) gösterir. Mahreç işaretine konu olan ürünün özelliklerinden en az birinin, o yöreden kaynaklanmadı şartıyla yöre dışında da üretilebilmesi söz konusudur. Bu tür ürünlere Isparta Halısı örnek verilebilir. Bu ürünlerin nitelikleri, kalitesi, ünü ve diğer özellikleri belirli bir coğrafi yere ait doğal hammadde ya da beşeri unsurlara dayalı işlemlerden kaynaklanan özellikler taşır. Bu üretimde, bulundukları coğrafi bölgeye ait üretim yöntemlerinin aynen kullanılması ve ürünün kalitesinin aynı olması şarttır. Coğrafi İşaretlerin diğer sınai mülkiyet haklarından üstün farkı nedir? Coğrafi işaretlerin diğer sınai mülkiyet haklarından üstünlüğü tek bir üreticiyi değil, belirli şartlar altında üretim yapan kişilerin tümünü birden korumasıdır. Çünkü coğrafi işaret alansal, yöresel, bölgesel, ülkesel genelliğe, bir anlamda anonimliğe sahip olup, sağladığı hak belli bir kişiye ve ya bazı kişilere bağlanamaz. Coğrafi işaret tesciline neden ihtiyaç duyulur? Coğrafi işaret tescili ilk olarak, coğrafi işarete konu olan ürünün kalitesinin korunması ve bilinen özellikte üretimin sağlanması amacıyla yapılır. Buna ek olarak, coğrafi işarete konu olan yörede ve ya özellikte üretim yapanların tescilin sağladığı korumadan öncelikle olarak yararlanmalarının sağlanması amaçlanmaktadır. Coğrafi işaretler, ürüne dinamik pazarlama gücü katar ve doğasından gelen anonim sahiplik gücüyle bölgesel ya da toplumsal bazda ekonomik gelişme aracı vazifesi görür. Bu nedenle, coğrafi işaretler kırsal kalkınma için önemli bir araçtır. Hali hazırda Şanlıurfa'nın tescillenmiş ürünlerinde Çig Köfte, Urfa biberi (İsot), Meyan Şerbeti (yanbalı), Urfa Birecik Patlıcanı ve Urfa Eşkilisi var. Patlıcan kebabı, Haşhaş kebabı, ciğer kebabı, kıymalı (lahmacun), tırnaklı ekmek, lebeni, yumurtalı köfte ve peynir tescillenmek için ilana çıkarıldı. Peki tescillenmiş diğer ürünlerle birlikte bu ürünler de tescillenirse ne olacak ? Evet emek veriliyor çaba sarf ediliyor,sahiplenilmeye çalışılıyor emeği geçenleri çaba sarf edenleri hepimiz kutluyoruz, hoşumuza gidiyor fakat bu ürünlerle ilgili kaç markamız var? Şimdi patlıcanın tescilsizini şişe saplamayacakmıyız yani ? Yambalının tescilsizini içmeyecekmiyiz ? Çig köftenin tescilsizini yemeyecekmiyiz ? Kaç girişimci iş adamı, esnaf veya Urfalı Eşkili üretimi yapıyor ? Urfanın kaç tane çig köfte markası var ? İbrahim Tatlıses ten başka kaç Urfalı Lahmacunu markalaştırdı ? Alın size tescil! Alın size patent! Herşeyden önce bu şehrin değerleri sadece yiyecek içeceklerle mi sınırlı ? Nerde Urfaya özgü dokuma kumaş olan hışvalı'nın üretimi ? Nerde Urfa'nın kültürel değerlerinden üretilmiş sanat eserleri ? Yani demem o ki tescil veya patent markalaştırılmadığı müddetçe "kaymağını el alem yiyer" bizde havamızı atarız bizim balcanlar tescilli diye! Mehmet Sadık Alican


MAKALEYE YORUM YAZIN
Habere Ait Yorum Bulunmamaktadır....

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.