Novada
  • 30.05.2017
Fuat Rastgeldi

Fuat Rastgeldi

Urfa Sinemaları -5

Tahtacı...

Her sinemanın bir tahtacısı vardı. Tahminen 150 cm. Yüksekliğinde, 125 cm. Eninde ince ve hafif ahşaptan yapılmış bir pano üzerine o gün oynatılan filmlerin afişleri yapıştırılırdı. Tahtacı denilen bir genç tahtayı arka kısmındaki sapından tutarak omuzuna alır, diğer elindeki boru ile mahalle, mahalle dolaşarak oynatılan filmin reklamını yapardı. Örneğin; “Bugün saat iki de İnci Sinemasında iki film birden.. Bülbül yuvası... Başrolde oynayanlar; Belgin Doruk, Göksel Arsoy... Aşk, macera, heyecan, entrika hepsi bu filmde..”. Ve ikinci filmin tanıtımı...

Güzergahları da Samsatkapı mevkiinden başlar, Balıklıgöl'e gider, ya Büyükyol'dan veya Haşimiye tarafından dönerek sinema önüne  gelirlerdi. Ayrıca sinemanın önünde de afiş tahtası vardı. Orada da oynatılan filmin  afişleri asılırdı.

 

Sinema önünde film başlamasına yarım saat kala çığırtkanlar boru ile filmin reklâmını yapardı; “Koş vatandaş koş.. Başlıyooor, başlıyor... Koş vatandaş, kooş.. Iki film birden..” Ayrıca artisler ve filmin aşk, heyecan, macera gibi özellikleri sayılırdı.. Filmin başlama saati geçmişse ‘Parça gösteriliyor’ derlerdi. 

 

Bizim gençlik kuşağımızda sinemalar en parlak devrini yaşıyordu. Bizler de sanki tiryaki olmuştuk. Haftada en az iki sinemaya gider, dört film izlerdik. Kışlık İnci, Atlas, Türkmen sinemalarına gelen kaliteli filmleri kaçırmazdık.  Tabi ki bizim bilgi ve kültürümüze bu filmlerin çok tesiri oldu.

 

Film oynatılırken sigara içmek serbestti ve çok sigara içilirdi. İkinci filmin sonunda dışarı çıktığımız zaman üstümüz-başımız sigara kokardı. Sinema salonlarında sigara içme yüzünden Urfa'da ve Türkiye'de bir çok sinema salonu yanmıştır. 

 

Urfa’da bugün Film Gösterimi yapan Sinema salonları:

 

Emek Sineması dışında Mozaik ve Urfa City AVM gibi sinema salonlarında film gösterimleri yapılmaktadır..

 

Urfa’da çekilen filmler

 

Cemil Cankat (1913-1976) 1946 yılında ‘Köroğlu’ filmiyle kamera karşısına geçmiş, 1947’de ‘Yara’ ve ‘Harman sonu’ , 1949’da ‘Kılıbık’ ve ‘Keloğlan’ – 1950’de ‘Akıncılar’ ile ‘Çıldıran baba’ başrol ve yardımcı rollerde oynamış.. Filmlerde türküleri okumuş.

 

Hüseyin Peyda (1922-1990): İlk filmin çekimi 1950’lerde ‘Söyleyin Anam Ağlamasın’la başlıyor. ‘Mezarımı Taştan Oyun’ ve ‘Kubilay’la devam ediyor. 1961 yılına kadar bir çok filmde başrol oynuyor. Bu filmlerin çoğunda kendisi tarafından hazırlanan özel kostümleri giyiyor ve Anadolu ekolünü yaratıyor. Gençlik yıllarında yakışıklı bir başrol oyuncusuydu. 1961 yılından sonra karakter oyuncu olarak 100’e yakın filmde yardımcı rollerde oynamıştır. Ayrıca birçok filmde yönetmenlik, senaristlik ve yapımcılık yapmıştır. Hüseyin Peyda’nın başrol oynadığı filmler Film şirket depolarının yanması, makaralı filmlerin arşiv anlamında iyi korunamamasından dolayı bulunmamaktadır. Son zamanlarında yardımcı oyuncu olarak rol aldığı filmler mevcuttur.

 

Hüseyin Peyda’nın başlattığı Urfa film çekimlerini sonraki yıllarda Urfalı olan Nuri Sesigüzel, Yılmaz Güney, İbrahim Tatlıses, Seyfettin Sucu, Mahmut Tuncer, Müslüm Gürses gibi sanatçılar devam ettirmiştir. Senaryo konusunun çokluğu ve mekanının film çekimine uygun olması nedeniyle Urfa bir film platosuna dönmüştür.

 

Yıldırım Çınar, Mahir Özerdem, Feridun Karakaya, Sadri Alışık, Eşref Kolçak, Yusuf Sezgin, Ahmet Metin, İrfan Atasoy, Hülya Koçyiğit, Perihan Savaş, Semra Özdemir, Muhterem Nur, Müjde Ar, Aytaç Arman, Hakan Balamir, Öztürk Serengil, Kemal Sunal, Muharrem Gürses, Orçun Sonat, Tarık Akan, Orhan Gencebay, Şener Şen, Kadir İnanır, Faruk Çimen, Talat Bulut ve Metin Akpınar  ismini sayamadığımız bir çok oyuncunun rol aldığı bine yakın film Urfa’da çekilmiştir.

 

Kaynakça:

 

1. Mehmet Kurtoğlu ‘Türk Sinemasında Urfa’,

 

2. Fuat Rastgeldi (Hizmet gazetesi köşe yazıları-2008)

 

3. Cihat Kürkçüoğlu ‘Urfa Fotoğraflarla Evvel Zaman içinde’ 


MAKALEYE YORUM YAZIN
Habere Ait Yorum Bulunmamaktadır....

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.