15 gün sonra yeni bir yazıyla yine dilimizin döndüğü kadar bildiklerimizi paylaşmaya çalışacağız. Geçen sürede,yıllar sonra şehrimize yağan kar için ayrı bir cümle kurmak gerek sanırım, zira şehrimize yıllar önce,2002 yılında lapa lapa kar yağmıştı en son benim hatırladığım ve kar çok güzel, bembeyaz saflık gibi…
Bu kez son yazımızda belirttiğimiz gibi Şanlıurfa ekonomisinde sektörler konusunu ele almaya çalışacağız fakat özelde bu konuyu işlemeden genel ekonomik görünüm hakkında biraz bilgi vermek sanırım şehrin üretim durumunun daha iyi anlaşılabilmesi için yararlı olacaktır.(Yeri gelmişken köşemizde konuları işleyiş tarzımız hakkında biraz bilgi verelim. Zaten anlaşılması zor olan ekonomi bilimini birde biz zorlaştırmamız için daha ziyade teknik terimleri halk dilinde ifade ederek yazıların anlaşılabilirliğini artırmaya çalışıyoruz.) Şanlıurfa ekonomisinin toplam üretim gücüne baktığımız zaman 2001 yılı için cari fiyatlarla ( Türkiye istatistik kurumunun verileri en son 2001 yılı için hazırlanmış) 1.793.637.832,00 YTL’dir.Bir ekonominin üretim gücü ölçülürken makro(genel ) ekonomide 3 ayrı yöntem kullanılır,üretim-fiyatlar-gelir.Bizim verdiğimiz rakam kabaca Şanlıurfa’da 2001 yılında üretilen mal ve hizmetlerin cari-geçerli fiyatlarla çarpımı sonucunda bulunan rakamdır.Şöyle ki çok kabaca 10 yumurta X 1 (yumurta fiyatı 1 tl varsayımıyla )+10 koyun X 90+10 sulama borusu X 120+10 makine X 200 +..: o ekonomide üretilen tüm malların fiyatlarla çarpılması sonucu bulunan rakam ise, bizim örneğimizde Şanlıurfa’da o yıl üretilen ürünlerin fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan rakam 1.793.637.832,00 YTL’dir,yani bu kadarlık ekonomik değer üretilmiştir.Türkiye toplam GSYİH’ndaki payı %1’dir (2001 için ).
Ekonomide genelde sektörler verilirken 3 ana sektör verilir (bunun yanında farklı kategorize etmelerde vardır.)Bunlar Tarım-Sanayi-Hizmetler sektörleridir. Şehrimizde yapılan toplam üretime sektörlerin katkısına baktığımız zaman ( 2008 yılı için) Tarım %21,5, Sanayi 16,6 ,Hizmetler-Turizm dahil 61,9’dur.(Turizmin şehrimizdeki genel bir fotoğrafı için Harran Üniversitesi Ekonomi Araştırma Topluluğuyla birlikte ŞUTSO için hazırladığımız rapor bitince bu konuyu ayrıca işleyeceğiz). Çok kaba yuvarlamalarla 2001 ve 2008 yılları verileri karşılaştırıldığında yaklaşık sonuçlar edinilebilmektedir. Finans sektörüyle ilgili olarak ayrı bir başlık açarsak şehrimizde bulunan banka şube sayısı 59’dur.Banklarda bulunan toplam mevduat 2007 yılı için 675.099.000. TL toplam kredi 801.713,00 TL’dir..Bu ana sektörlerin yanında alt sektörlerde işlenebilir.Bu alt sektörleri tarım ve Hayvancılık, Sanayi ve imalat, Madencilik, Dış ticaret, Lojistik, Kültür ve Turizm, İmar altyapı ve Çevre, Enerji ve Yenilenebilir enerji, Eğitim ve Sağlık olarak söyleyebiliriz.Son olarak şehrin bütçe rakamlarına baktığımız zaman,2011 kasım itibariyle bütçe gelirleri 643.283.000,00 TL,bütçe giderleri 1.889.043.000,00 TL’dir.(Rakamlar genelde TÜİK ve GİB kaynaklarından edinilmiştir.)
Rakamlar amaca göre farklı şekillerde yorumlanabilir fakat Enfal süresinde belirtildiği gibi ‘Canlıların en kötüsü gerçeği örtenlerdir’ ayetini unutmadan rakamları çarpıtmadan hakkaniyetli analizler yapmak ve iyi amaçlar uğrunda kullanmak ümidiyle diyorum.
