Detay Üst

Urfa’da tahta oymacılığı yok oluyor

Şanlıurfa kültüründe önemli bir yeri olan Enikli Kapılar ve tahta oymacılığı günümüzün modern hayatın getirmiş olduğu pratiklikten dolayı yok olma aşamasına gelmiş durumda.

Urfa’da tahta oymacılığı yok oluyor
  • 17-08-2016 08:55

Haber: Mehmet Kaması

Tarihi ve kültürü açısından ülkemizin en zengin illerinden biri olan Şanlıurfa tarihi kapıları ve tarihi ahşap oymacılığı ile zengin bir şehir konumunda. Gelişen dünyanın getirmiş olduğu teknolojiden eski tarihi kültürler bundan olumsuz nasibini alırken en çok etkilenen ise Ahşap Oymacılığı oldu.

Eskiden Urfa’nın tarihi evlerinde Enikli Kapıların olması ve Ahşap Oymacılığının çok kullanılmasının bir anlamı vardı. Bir eve girerken o kapılardan eğilerek geçmek misafir olarak geldiğin eve saygı ve hürmet etmek anlamına geliyordu. Günümüzde ise artık neredeyse kullanılmayan bu kültür hem yetiştirecek çırak hemde işi öğretecek hoca bulamıyor. 

 Konu ile ilgili konuşan Tahta Oymacılığı ustası Osman Nergiz, “Günümüzde artık kimse ilgi göstermiyor, devlet kurs merkezleri açmış ama bu mesleği gidip öğrenmek isteyen eleman yok.” dedi.

‘Kaybolmaya yüz tutmuş sanatı pazarlayamıyoruz’

Ahşapla ilgili atadan gelme bir sanat ile uğraştığını söyleyen Osman Nergiz, “Ahşap oymacılığı sanatı içerisinde geniş bir bilgiliye sahip bunları anlatmaya çalışacağız inşallah. Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığının 98 yılı araştırma genel müdürlüğünün bir araştırma neticesinde 81 ilimizin sadece 26 ilinde kalan el sanatları ustalarını keşfettikten sonra naçizane bize de keşfetmiş ettiler. Fakat kaybolmaya yüz tutmuş sanatımızın icra etmekte pazarlamakta sonra derece sıkıntı içerisinde olduğumuz aşikârdır.” dedi.

‘Sanatın yozlaşmaması için elimden geleni yapıyorum’

Bunu yeteri derecede yetkili mercilere aktarmaya çalıştığını ancak başarılı olamadığını söyleyen Osman Nergiz, “Özellikle kendi imkânlarımızla bu iş yapmaya çalıştık. Bu sanatın yozlaşmaması için elimden gelen çabayı sar ediyorum. Urfa’mızdaki çeşitli oymacılık içerisinde bir tanesi Urfa kültürüne ait olan dantel işleme olarak derinlemesine olarak dediğimiz sitili Urfa’mız da yapılıyordu.” dedi.

‘Urfa’da birçok konuda ahşap oymacılığı yapılmıştır’

Osman Nergiz, “Yöremize ait ilan derinlemesine sistemi bunlar bize ait olan tarih öncesi çalışılmış geçmişte örneklerini arayacak olursak birçok ev kapılarında oda kapıların da camhane (evin elbisesi) dediğimiz Urfa tabiri ile odaların duvar kaplamaları, pencere kepenklerinde birçok konularda ahşap oymacılığında birçok çalışma yapılmıştır.

‘Urfa’da farklı isimlerde motifler vardı’

Bunların içinde çok çeşitli olan motiflerlerin olduğunu kendi memleketimize kendi şehrimize ait olan bizleri anlatan motiflerimizin var olduğunu ekleyen Osman Nergiz, “Bunların bir kaçı Hayat Ağacı, Dörtkardeş ve çarkıfelek gibi farklı isimlerde motifler vardır. Bunlara örnek olarak 1716-1721 yıllarında yapılan Rızvaniye Caminin kapısında görmekteyiz. Bizim oymacılık tarihimizi 0’dan tutun 100’lı dayanan bunun naçizane oymacılığı üzerinde kitap çalışmam var. Yapılan bu kitaba Turizm ve Kültür Bakanlığımız buna destek verecektir. Bunu belki bir okulda ders kitabı olarak kullanacaktır.” diye konuştu.

 ‘Enikli Kapıların farklı anlam ve özelliği var’

Enikli kapı bir evin girişinde olan yüzü bir saçla kapalı olan ve bazıları saçsız çivilerle saplı olan kapıdır diyen Osman Nergiz, “Enikli kapının 2 tane özelliği vardır. Birincisi o eve girince eğilerek kapıdan girmek o eve gösterilen saygı ve hürmettendir. İkincisi de büyük kapıyı açarak fazla alan kullanmadan kolay içeriye ulaşımı sağlamaktır. Pencerelerin genellikle küçük kare şeklinde oluşmasını sebebi bizim memleketimiz sıcak bir iklime sahip olduğu için içeri fazla ısıyı almamak bağımında küçük, küçük karelere bürünmüş fazlaca soğuktan ve sıcaktan korunmak içindir.” diye konuştu

‘Tarihi insanlar yok eder’

“1998 yılındaki Türkiye genelinde Araştırma Genel Müdürlüğünün yaptığı araştırmada hem bu işlerin hemde ustaların kaybolma sebebi nedir diye bir çalışma yürütüldü. Çünkü artık insanlar modernize olmuş modern yaşama adapte olmuş dolayısı ile artık bunları kabullenmiyor” diyen Osman Nergiz, “Ama bizim birçok konularımızda eski yapı evleri çeşitli siyasi ve iktisadisi kişilerin farklı kimlikler diyelim, ideolojik bakışları diyelim bunları yok etmiş. Tarih kendi kendine yok olmaz insanlar yok eder.” ifadelerini kullandı.

‘Bu işe hevesli kursiyer ve hoca var’

 

Urfa’daki ahşap oymacılığı 2005’de Kültür ve Turizm Bakanlığının Türkiye’deki başlattığı sıralamada 65’nci olduğunu söyleyen Osman Nergiz, “Geldik memleketimizde kurslarla devam ettirip yaşatmaya çalıştık. Bu işle uğraşmaya hevesli olan birkaç arkadaş var daha sonra bu işi birçok kursiyerlerimizden bu işi devam edip yaşatmaya çalışanlar var. Geniş çaplı ümit verici bir yönü var.  En çok kendi çocuklarım öğrendi. İnşallah onlar devam edecekler. İleriye dönük ışık gözüküyor, şimdi ekmek para kazandıracak bir yerde değil. Bunun için zaten yıllarca bakanlık bu olayı gerçekleştirdi bundan sonrasını bize bıraktı. Bize düşünde bunu yaşatmaktır.” şeklinde konuştu. 


Editör:

HABERE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

ÇOK OKUNAN HABERLER
ANKET

Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?

En Alt Reklam